Budaya Maldivian apabila dilihat melalui muzik dan tarian serta seni dan krafnya mendedahkan perjalanan yang telah dilaluinya sepanjang masa.
Jelas kelihatan pengaruh budaya Asia Selatan, unsur-unsur budaya Malaysia dan Indonesia, serta budaya Arab dan Afrika Timur.
Pada kebanyakan sambutan di Maldives, anda akan menemui gabungan tarian rakyat tradisional dan hiburan moden. Muzik yang menggunakan gendang dan alat muzik kayu mungkin diikuti dengan muzik jazz atau pop moden.
Musik dan Tarian
Lagu dan tarian tradisional yang kita lihat dan dengar kebelakangan ini hanyalah sebahagian kecil daripada apa yang dipersembahkan dan dinikmati oleh nenek moyang kita. Proses pemodenan malangnya telah menguburkan banyak daripadanya dalam debu zaman. Berikut adalah beberapa tarian yang kita kenali hari ini.
Bandiya Jehun, sebuah tarian tradisional yang hanya dilakukan oleh wanita dikatakan sebagai adaptasi daripada tarian periuk India. Tarian ini diiringi oleh sebuah kumpulan kecil yang terdiri daripada penyanyi dan beberapa alat muzik termasuk dram dan harmonika. Para gadis muda menggoyangkan badan mereka secara berbaris sambil memukul rentak pada periuk air logam mereka sebagai iringan kepada muzik dan nyanyian.
Bolimalaafaiy Neshun, tarian ini berasal daripada tradisi lama di mana wanita mempersembahkan hadiah kepada sultan pada majlis istimewa seperti perayaan Aidilfitri. Hadiah-hadiah itu disimpan dalam bekas kayu yang dihias dengan rumit menggunakan lak, yang dikenali sebagai "Kurandi Malaafaiy". Malaafaiy itu ditutup dengan sehelai kain sutera berwarna-warni.
Para wanita yang mengambil bahagian dalam tarian ini juga memakai gaun berwarna-warni yang sama cerahnya. Sekumpulan penari boleh terdiri daripada seramai 24 orang. Mereka menari dan menyanyi mengikut alunan muzik yang meluahkan semangat kebangsaan.
Bodu Beru, mungkin muzik dan tarian yang paling terkenal dan paling meluas dipersembahkan hari ini, berasal dari Afrika Timur. Secara tradisional, persembahan ini hanya untuk lelaki; kumpulan ini terdiri daripada tiga pemain gendang, penyanyi utama dan sebuah koir seramai sepuluh hingga lima belas orang lelaki. Lagu-lagunya berbeza dari segi mood dan rentak.
Kebanyakan lagu bermula perlahan dan kemudian meningkat tempo. Seorang, dua atau tiga penari daripada kumpulan itu mula menari apabila lagu itu berkembang. Para penari melambung tangan dan kaki mereka serta bergoyang mengikut rentak apabila muzik mencapai kemuncaknya.
Adalah biasa bagi penonton untuk turut serta menari bersama para penari. Bodu Beru adalah muzik tradisional yang paling biasa diamalkan di negara ini hari ini dan dinikmati oleh semua, muda dan tua.
Gaa Odi Lava dicipta semasa pemerintahan Sultan Mohamed Imadudeen I (1620-1648 Masihi). Sultan ingin membina pemecah ombak di sekitar Male sebagai usaha mempertahankan pulau itu. Karang dituai daripada banyak terumbu karang di sekitar ibu kota untuk tujuan ini. Apabila setiap bot yang membawa batu karang menamatkan tugas mereka, mereka akan membuat lawatan upacara ke istana Sultan sambil menyanyi dan menari untuk menyatakan kegembiraan mereka.
Tarian-tarian ini dan lagu-lagu yang mengiringinya akhirnya dikenali sebagai Gaa Odi Lava. (Gaa bermaksud batu dan Odi bermaksud bot) Gaa Odi Lava terus dipersembahkan sebagai ekspresi kepuasan menandakan penyempurnaan kerja-kerja komuniti utama.
Dhandi Jehun adalah satu lagi bentuk hiburan yang terkenal di seluruh negara. Ia kebanyakannya dipersembahkan untuk meraikan acara istimewa seperti Aidiladha dan majlis kebangsaan lain.
Thaara diperkenalkan ke Maldives oleh orang Arab Teluk yang datang ke sini pada pertengahan abad ke-17. Thaara yang bermaksud Tamborin, dipersembahkan oleh dua puluh dua orang yang duduk dalam dua barisan selari berhadapan antara satu sama lain.
Ia adalah sejenis muzik yang mempunyai sentuhan separa keagamaan, dan hanya untuk lelaki sahaja. Dalam Thaara, terdapat nyanyian dan tarian. Lagu-lagu Thaara tradisional adalah dalam bahasa Arab.
Seni dan Kraf
Pautan sejarah dan maritim dengan Asia Selatan, Asia Tenggara dan orang Arab amat jelas dalam budaya Maldivian. Walaupun dengan pembangunan pesat dan pemodenan yang membawa pengaruh baru, elemen-elemen kukuh pautan ini kekal terukir dengan jelas dalam budaya tempatan. Elemen-elemen ini digabungkan dengan budaya tempatan asli untuk mencipta gaya seni dan kraftangan yang unik dan canggih di Maldives.
'Dhoni' Maldivian mungkin boleh diambil sebagai simbol tahap kemahiran pertukangan Maldivian; dibentuk, dicipta dan berkembang untuk memenuhi keperluan orang yang menggunakannya, dan dibuat untuk menahan ketidakpastian angin dan ombak.
Dengan hala yang panjang, langsing, elegan dan melengkung, Dhoni Maldivian adalah sebuah karya seni, contoh cemerlang dalam ketukangan dan pelaksanaan. Menakjubkan bahawa bot-bot ini dibuat tanpa sebarang pelan bertulis; ketua tukang kayu atau Maavadi membentuk rupa dan simetri menggunakan mata dan pengalamannya. Kemahiran membina bot telah diwarisi dari generasi ke generasi.
Bot adalah teras dalam kehidupan masyarakat Maldives, daripada mencari nafkah, mengangkut hasil tani hingga bergerak dari satu pulau ke pulau lain. Oleh itu, perkembangan kapal-kapal ini pastinya memainkan peranan penting dalam meningkatkan kehidupan di persekitaran marin unik di Maldives. Pada abad ke-13, papan-papan Dhoni disatukan dengan tali rami.
Menjelang abad ke-16, pasak kayu mula digunakan sebelum kemudian digantikan dengan paku besi. Layar turut mengalami perubahan serupa; layar segi empat bujur yang diperbuat daripada daun kelapa digantikan dengan layar lateen segi tiga yang kini hanya digunakan sebagai sandaran sekiranya enjin rosak.
Walaupun gaya dan reka bentuk asas Dhoni kekal sama, teknik pembinaan bot juga telah berubah dengan ketara.
Thundu Kunaa, di seluruh negara wanita menenun tikar buluh yang indah dan terperinci, yang paling mengagumkan ialah Thundu Kunaa. Tikar ini ditenun menggunakan Hau (buluh). Keseluruhan proses pengeluaran dijalankan oleh wanita.
Selepas Hau dikeringkan, ia diwarnakan dengan pewarna semula jadi yang berbeza-beza daripada warna perang muda hingga hitam dan kuning. Rumput itu kemudiannya dipotong dan jalur-jalurnya ditenun di atas alat tenun mendatar. Produk siapnya mempunyai permukaan atas yang licin dan indah dengan corak abstrak. Kerumitan corak berbeza-beza mengikut bakat dan imaginasi penenun.
Petak dan hiasan berlakuer, Liye laajehun, seperti yang dikenali dalam bahasa Dhivehi, mungkin merupakan kraf paling unik di negara ini. Para pengrajin di Thulhaadhoo di Atol Baa terkenal dengan kemahiran mereka dalam seni Liye laajehun. Kepingan kayu dipusingkan untuk menghasilkan bentuk yang diingini; seperti pasu, pemegang hiasan atau Maaloodh foshi, iaitu pinggan bulat besar berserta penutup, yang secara tradisional digunakan semasa majlis dan perayaan. Setiap keping dilapisi dengan lapisan resin merah, hitam dan kuning, dan lakaran abstrak digarap dengan lembut ke dalam jalur hitam.
Maldives Perayaan
Perayaan dan cuti di Maldives meraikan perayaan dan acara keagamaan serta kebangsaan. Walaupun cuti keagamaan dan sebahagian cuti kebangsaan disambut mengikut kalendar lunar Islam, sebahagian cuti kebangsaan seperti Hari Kemerdekaan adalah berdasarkan kalendar barat.
Bulan Ramadan adalah perayaan terpanjang dan mungkin yang paling penting di Maldives. Ramadan ialah bulan kesembilan dalam kalendar Islam, bulan puasa dan salah satu bulan yang paling menonjol dari segi bagaimana corak kehidupan dan aspek lain berubah daripada kebiasaan.
Bulan ini memperingati wahyu Al-Quran dan semua Muslim berpuasa pada waktu siang dengan menjauhkan diri daripada semua makanan dan minuman. Puasa dibatalkan pada waktu matahari terbenam dan hidangan makanan dan minuman yang menakjubkan disediakan di setiap rumah untuk berbuka puasa. Suasana sepanjang bulan Ramadan adalah penuh keagamaan dan keseronokan.
Kuda Eid atau Eid ul-Fitr seperti yang dikenali dalam bahasa Arab ialah perayaan untuk menandakan berakhirnya Ramadan. Hari ini bermula dengan Solat Subuh dan menjelang tengah hari setiap rumah telah menyediakan jamuan untuk meraikan hari tersebut.
Ahli keluarga, rakan-rakan, jiran-jiran dan orang yang tidak dikenali dijemput untuk turut membaca doa dan menikmati jamuan. Pada waktu petang, pelbagai acara diadakan untuk meraikan hari tersebut. Kini, aktiviti tradisional berjalan seiring dengan sukan dan perayaan komuniti lain.
Haji dan Bodu Eid, umat Islam diwajibkan menunaikan ibadat haji ke Makkah yang dikenali sebagai Hajj sekali seumur hidup, jika mereka mampu menanggung perjalanan itu. Hari ke-9 bulan Zulhijjah dalam Kalendar Lunar ialah hari Hajj. Hari ke-10 ialah Eid ul-Adha, Perayaan Korban.
Hari Hajj, Bodu Eid dan tiga hari berikutnya adalah cuti kebangsaan dan merupakan cuti awam tahunan terpanjang di Maldives. Ia adalah masa apabila orang ramai melancong ke pulau mereka bersama keluarga dan rakan-rakan, menjadikannya perayaan paling diraikan di negara itu. Hari Hajj adalah hari berdoa manakala Bodu Eid adalah hari perayaan. Jamuan diadakan di setiap rumah dan pelbagai aktiviti diadakan di semua komuniti untuk meraikan hari tersebut.
Hari Kebangsaan, pada 1 Julai 1573, Muhammed Thakurufaanu menewaskan pasukan Portugis yang menduduki. Hari Kebangsaan menghormati Muhammed Thakurufaanu dan meraikan pembebasan negara empat abad yang lalu. Hari Kebangsaan disambut pada 1 Rabeeul Awwal; hari pertama bulan ketiga dalam Kalendar Islam.
Hari Republik, Hari Republik meraikan ulang tahun Republik Kedua yang diisytiharkan pada 11 November 1968. Perhimpunan dan sambutan khas diadakan di seluruh negara.
Hari Kemerdekaan, Hari Kemerdekaan pada 26 Julai adalah acara kebangsaan terbesar dari segi skala sambutan rasmi dan menandakan ulang tahun kemerdekaan daripada British pada tahun 1965.
Sepanjang beberapa tahun kebelakangan ini, sambutan rasmi Hari Kemerdekaan telah diadakan di Dataran Republik. Ratusan murid sekolah dan ahli komuniti yang berbeza mengambil bahagian dalam acara tersebut. Presiden dan tetamu asing turut menghadiri acara itu. Hari Kemerdekaan juga disambut di seluruh negara di peringkat pulau dan komuniti.
Makanan Maldivian
Jika anda meneka bahawa bahan paling penting dalam resipi Maldivian ialah tuna, anda betul. Daripada sup ikan tradisional yang dihidangkan setiap hari di rumah hingga ke makanan ringan dan snek, daripada kari hingga ke hidangan sampingan yang lazat, tuna dan kelapa parut adalah bahan utama. Apa yang mungkin mengejutkan anda ialah betapa berbezanya rasanya walaupun bahan asasnya sama.
Sayur-sayuran dan buah-buahan tempatan juga telah menjadi sebahagian daripada masakan tempatan. Labu, buah sukun, pisang tanduk dan terung digunakan untuk membuat hidangan yang menyelerakan. Seperti segala perkara lain, makanan juga telah banyak dipengaruhi oleh pemodenan.
Hari ini, sayur-sayuran dan daging import menjadi sebahagian daripada diet harian di seluruh negara. Industri pertanian telah mengambil kira perubahan ini dan banyak sayur-sayuran seperti tomato dan terung yang sebelum ini tidak ditanam telah diperkenalkan dan ditanam secara meluas.
Tempat makan tempatan yang paling biasa dilihat ialah 'sai hotaa', sebuah kafe yang menyajikan teh dan pelbagai jenis makanan masin sepanjang hari serta hidangan waktu makan tengah hari dan makan malam.
Panduan ringkas masakan
Gulha: Campuran ikan dan kelapa parut dibalut dalam doh pastri berbentuk bulat dan digoreng garing.
Kavaabu: Rissole ikan digoreng garing.
Kulhi boakibaa: Kek ikan.
Fihunu mas: Ikan yang disapu pes cili dan dibakar di atas arang panas.
Suji: Minuman manis pekat yang dibuat daripada semolina, santan, kismis, kacang dan sedikit kayu manis serta buah pala.
Garudhiya: Sebahagian daripada makanan ruji tradisional, Garudhiya ialah sup ikan yang dimakan dengan nasi. Sendiri-sendiri ia kelihatan hambar tetapi rasanya dipertingkatkan dengan pelengkap lengkap yang termasuk pes cili tradisional, lonu mirus, cili dan bawang. Garudhiya juga dimakan dengan buah sukun rebus dan ubi talas.
